الشيخ فاضل اللنكراني
270
جامع المسائل (فارسى)
احداثى به چه كيفيت قابل استيفا است ؟ جواب : در فرض سؤال ، كه مصادرهء زمين ، طبق موازين شرع ، انجام شده است . اگر فروشنده ، خريدار را فريب داده باشد ، فروشنده ضامن اصل پول و تمام خسارات وارده است و نسبت به تأسيسات و توسعهء آب و آبادانى هم مصادرهكننده با خريدار توافق كنند و زمين را به او اجاره دهد . يا تأسيسات و توسعهء آب و غيره را از او اجاره كند و بدين طريق خريدار ، حق خود را استيفا كند . ولى در صورت عدم توافق ، مصادرهكننده مىتواند تأسيسات و هرچه هست جمعآورى و به خارج زمين منتقل كند و هر خسارتى از اين بابت وارد شد ، خريدار مىتواند از فروشنده بگيرد . و اگر فريب در كار نبوده و طرفين مىدانستهاند كه زمين در معرض مصادره است و در عين حال اقدام به معامله كردهاند در اين فرض خريدار مىتواند به فروشنده مراجعه كند و هر مقدار پول زمين را كه موجود است از وى پس بگيرد و هرچه كه تلف شده يا مصرف شده نمىتواند مطالبه كند ، چون خودش تسليط مجانى كرده است و تأسيسات و آبادانى هرچه هست مال خريدار است كه مىتواند مانند فرض سابق با مصادرهكننده توافق و عمل كند . ولى در اين فرض اگر خسارتى وارد شد به عهدهء خود خريدار است چون خود اقدام كرده و خسارت مستند به فروشنده نيست . و اگر هيچ يك از طرفين نمىدانستهاند و بعدا متوجه شدهاند و هنگام معامله ، زمين ملك طلق فروشنده بوده است . در اين فرض خريدار مىتواند پول اصل زمين را كه داده از فروشنده بگيرد و تأسيسات و غيره مال خريدار است كه يا زمين را اجاره كند يا به مصادرهكننده اجاره دهد كه حق خود را بدين طريق استيفا كند و متضرر نشود و در عين حال مصادرهكننده ، مىتواند تأسيسات را جمع و به خارج منتقل كند و در اين فرض خسارات وارده به عهده كسى نيست چون كسى مقصر نيست و مستند به فروشنده نمىباشد .